Mondros Ateşkes (Mütareke) Antlaşması ve Uygulanması

Osmanlı Devleti’nin başı olan V. Mehmet savaşın sonlarına doğru ölmüş, yerine VI. Mehmet ( Vahdettin ) geçmişti.

İşte VI. Mehmet’in Padişahlığı sırasında I. Dünya Savaşı sona ermişti. Ortaklarımız Ateşkes Antlaşmaları imzaladığı için biz de aynı sonu kabul etmek zorunda kaldık.

Savaşın kaybedilip, her şeyin bittiğini gören İttihat ve Terakki Partisi ileri gelenleri gizlice yurdu terkettiler. Ahmet İzzet Paşa başkanlığında İttihatçı olmayan yeni bir hükümet kuruldu. Padişah ve hükümetin isteği üzerine Limni adasının Mondros Limanında Ateşkes Antlaşması imzalandı. Osmanlı Devleti adına antlaşmayı Bahriye Nazırı Rauf BEY ( Orbay ), İtilaf Devletleri adına ise İngiliz Amiral Kaltorp imzaladılar ( 30 Ekim 1918 ).

Antlaşma koşulları ateşkesten de ileri giderek, ağır yükümlülükler getiriyordu. 25 maddeden oluşan ateşkes antlaşmasının başlıca koşulları şunlardı;

1- Boğazlardan ( İstanbul-Çanakkale ) İtilaf Devletleri dilediği şekilde yararlanacak ve istihkamları işgal edecek.

2- Türk ordusu terhis edilecek, elindeki savaş araç ve gereçleri itilaf devletlerine teslim edilecek, sadece iç güvenliğimizi sağlamak için Osmanlı Devleti 20 bin kişilik bir ordu bulunduracak.

3- Osmanlı Donanması İtilaf Devletlerinin gösterdiği bir limanda demirleyecek.

4- Haberleşme araç ve gereçleri İtilaf Devletlerinin eline geçecek.

5- Osmanlı Demiryollarından İtilaf Devletleri yararlanıp, Toros tünelleri kontrollerinde olacak.

6- İtilaf Devletleri ve Ermeni esirleri, kayıtsız şartsız teslim edilecek.

7- İtilaf Devletlerinin güvenliğini tehdit edici durum karşısında diledikleri yerleri işgal edebilecekler ( En önemli maddesi ).

8- 0smanlı askeri birlikleri, en yakın düşman birliklerine teslim edilecek.

9- Osmanlı savaş esirleri İtilaf Devletleri’nde kalacak. İtilaf Devletleri’nin esirleri iade edilecektir.

Mondros Ateşkes Antlaşmasının Uygulanması

Ateşkesin imzalanmasından kısa bir süre sonra; ordularımız terhis ediliyor, ulaşım ve haberleşme araç ve gereçlerine el konuluyor, silahlarımız teslim ediliyor, İstanbul ve Çanakkale Boğazları işgal ediliyor, diğer taraftan 7. maddeye dayanarak, daha önceden aralarında işgal alanı olarak tasarladıkları yörelere asker çıkarıyorlardı ( İtilaf Devletleri ).

Daha Dünya Savaşı devam ederken; devletler kendi aralarında gizlice anlaşarak ülkemizi aralarında şu şekilde parsellemişlerdi.

1- Ürdün, Irak toprakları İngiliz payına ( Güneydoğu Anadolu toprakları önce İnglizlere, sonra aralarındaki anlaşma gereğince Fransızlar’ın payına terkedilecektir. ).

2- Mersin’den başlayarak, tüm Çukurova toprakları ve Sivas’a kadar olan yerler Fransız payına bırakılıyor, ayrıca İskenderun ve Hatay da bu pay içinde yer alıyordu.

3- İzmir’in güneyinden itibaren tüm Ege ve İç Ege bölgesi ile Mersin’e kadar uzanan Akdeniz kesimi içerilerde Konya’ya kadar olan topraklar İtalyanlar’ın payına bırakılıyordu.

4- Ruslar ve Doğu Anadolu bölgesi ile Boğazları alacak ve tarihsel rüyaları gerçekleşmiş olacaktı. Ancak 1917 ihtilali ile savaş dışına çekilince rüya gerçekleşemedi.

Rusların devre dışı kalması ile Boğazlar ortak işgal alanı olarak benimsenecektir.

Ayrıca sonradan İzmir ve çevresi ile Trakya’nın Rumlara verilmesi ile Ermeniler’e bir yurt verilmesi de tasarlanmıştı.

Bu tasarılar çerçevesinde işgallerine başlayan İtilaf Devletleri, Karadeniz kıyılarını ve İç kesimlerini de denetimleri altına almışlar, buralara da asker çıkarmaya başlamışlardı. ( Samsun ve çevresi İngiliz; Kastamonu, Zonguldak çevresi Fransız denetiminde ).

Tüm bu durum karşısında Osmanlı Hükümeti, sadece Ateşkes hükümlerine uyup, İtilaf Devletleri’nin buyruklarını yerine getiriryordu. Padişah ise tacının ve tahtının kaygısına düşmüştü. Ahmet İzzet Paşa hükümeti Padişahın istediği çizgide gidemediği için istifa etti. Yerine Tevfik Paşa kabinesi geldi. Bu arada Parlemento da işlemez hale gelmişti. Ülkede karışıklığın sürdüğü bir kargaşa ortamı vardı. Sonunda Tevfik Paşa kabinesi de istifa etti. Padişahı istediği yöne sürükleyebilen Damat Ferit Paşa Sadrazam oldu ( 10 Mart 1919 )

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.