Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7Ağustos 1919)

Resmi görevini bıraktığı için durumdan kuşku duyuyor, komutanların ve memurların, yanında yer alıp alamayacağı tedirginliği içinde bulunuyordu.

Bugünlerde kendisini ziyarete gelen 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa rahatlatmış ve güven vermişti.Kazım Karabekir Paşa, Mustafa Kemal’e şimdiye kadar emirlere uyduğunu, şimdi de emrinde olduğunu ve daima da emrinde olacağını bildiriyordu. Artık O’nun için Kurtuluş Savaşı’nı başlatmakta bir sakınca yoktu.

Mustafa Kemal istifasından bir gün sonra Erzurum Kongresi’nin delegeliğine seçildi ve kongre hazırlıkları ile ilgilenmeye başladı. 23 Temmuz 1919’da Erzurum Kongresi açıldı. 54 delegenin katılmasıyla toplanan kongre, Doğu Anadolu’yu Ermeniler’e vermemek için önlemleri alacaktı. Ancak Mustafa Kemal Doğu illerindeki direniş hareketlerini birleştirip, onlara etkili bir yön vermek istedi. Doğu Anadolu’da sağlanacak bu birlik vatanın tümüne yaydırılabilirdi. Zaten doğu halkı da Mustafa Kemal’in etrafında bütünleşmişti. Mustafa Kemal’in kongre başkanlığına getirilmesi, işleri daha da kolaylaştırdı.

Kongrede alınan kararlardan bazıları şöyle idi :

a) Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür. Onun çeşitli parçaları birbirinden ayrılamaz.

b) Vatanın bağımsızlığını İstanbul Hükümeti sağlayamamaktadır. Bunun için geçici bir hükümet kurulacaktır. Bu hükümeti milli kongre seçecektir. Kongre toplantı halinde değilse bu görevi temsil kurulu üstlenecektir.

c) Kuva-i Milliye’yi amil ve milli iradeyi hakim kılmak esastır.

d) Hıristiyan unsurlara siyasi hakimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozucu ayrıcalıklar verilemez.

e) Manda ve himaye kabul olunamaz.

f) Milli Meclisi’nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin meclisin kontrolüne konulmasına çalışılacaktır. (Osmanlı Mebuslar Meclis’nin toplanması)

g) Amaç Osmanlı saltanatını yıkmak değil, onu korumaktır.

h) Temsil kurulu Doğu illerini temsil eder.

Erzurum Kongresi’nin Önemi :

Mahalli kurtuluş amacı ile toplanan kongre, Mustafa Kemal sayesinde vatanın tamamını ilgilendiren kararlar aldığı için milli (ulusal) bir nitelik kazanmıştır. Vatanın kurtuluşunu milli iradenin gerçekleştireceği söylenmekle, egemenliğin halka geçmesi ve TBMM’nin ışıkları yakılmış ve ona yol gösterilmiştir. Vatanın bölünmezliği ilkesi ile ise tam bağımsız bir Türk Devleti’nin kurulması amacına yönelinmiştir.

Erzurum Kongresi’ne Tepkiler

Kongre kararları ülkenin her yanına gönderildiği gibi, İstanbul’daki işgal kuvvetleri temsilcilerine de gönderildi. Anadolu’daki milli cemiyetler bu kararları şevk ve heyecanla karşıladılar. İstanbul Hükümeti ise daha kongre açılmadan önce kongreyi gayrı meşru ve üyelerini isyancı olarak ilan etmiştir. Hatta Mustafa Kemal, Rauf Bey ve Refet Paşa için tutuklama kararı çıkarmıştı. Ancak bunu uygulayacak ve uygulatacak organ bulamamıştı. Yabancı devletlerin temsilcileri de kongreyi devlete karşı kısa ömürlü bir başkaldırma (isyan) olarak değerlendiriyorlardı. Anadolu’nun gücünü anlayacak durumda değillerdi.

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.